Halt toeroepen aan toename aantal antisemitische incidenten

Vraag om uitleg van mevrouw Annick De Ridder tot de heer Kris Peeters, minister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Economie, Buitenlands Beleid, Landbouw en Plattelandsbeleid, over de toename van antisemitische incidenten

De voorzitter : Mevrouw De Ridder heeft het woord.

Mevrouw Annick De Ridder : Voorzitter, minister-president, collega’s, ik heb mijn vragen een paar weken geleden ingediend. Daarbij heb ik me gebaseerd op twee bronnen die aantonen dat het aantal antisemitische incidenten in ons land sterk aan het stijgen is. Het Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding (CGKR) trekt aan de alarmbel. Het stelt een stijging vast van het aantal rechtstreekse meldingen aan het centrum en van het aantal meldingen op de website antisemitisme.be.

Volgens de heer De Witte van het CGKR is het aantal meldingen verdubbeld in vergelijking met 2008. Daarbij gaat het niet enkel meer om verbale incidenten, dus het roepen van beledigingen. Ik was al meermaals getuige in Antwerpen van incidenten waarbij men roept “Hey, you Jew, we’re going to slice your throat” of vrij vertaald: “Hé Jood, we gaan je keel oversnijden”. Dat zijn zaken die gebeuren. Het gaat dan om verbaal geweld, maar ik vind dat niet zo onschuldig.

Het gaat echter verder dan dat. Er is sprake van echt vandalisme, dreigbrieven en het gooien van molotovcocktails. Dit gaat veel verder dan puur verbale dreigingen, hoe erg die ook al mogen zijn. Her gaat om gewelddaden en negationisme.

Dat aanvoelen van het Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding wordt bevestigd door het Europese rapport van het Agentschap voor de Grondrechten Dat rapport dateert van maart 2009. De directeur van dat agentschap, de heer Morten Kjaerum, stelt dat er reden is voor een zeer grote bezorgdheid. Het is te vroeg voor conclusies, aldus de heer Kjaerum, maar er is wel degelijk een toename, en die is zorgwekkend.

Ook daar zegt men dat het niet louter gaat om verbale incidenten, maar ook om brandstichting, beschadiging van synagoges, het werpen van stenen en molotovcocktails, fysieke agressie: geen kleine criminaliteit dus.

Minister-president, 65 jaar na het einde van de Holocaust hangt de schaduw van het antisemitisme nog altijd over Europa, inclusief over Vlaanderen. 65 jaar na die gruwelijke feiten leeft de Joodse gemeenschap in Europa, inclusief in Vlaanderen en Antwerpen en andere grootsteden, nog altijd niet in volledige vrijheid. Ze wordt niet onderdrukt door racistische regimes, maar wordt als bevolkingsgroep wel geviseerd door medeburgers. Ik ben ervan overtuigd dat Vlaanderen meer dan ooit een rol kan spelen in het beëindigen van die feiten die berusten op intolerantie. Als Vlaams bestuur hebt u een grote invloed via het onderwijs, het verenigingsleven, media, sportclubs enzovoort. Met andere woorden, Vlaanderen heeft een hele waaier van beleidsdomeinen die mee in de strijd tegen het toenemend antisemitisme kunnen worden geworpen.

Minister-president, wat is uw reactie op die forse toename? Welke initiatieven kan de Vlaamse Regering nemen om die forse toename een halt toe te roepen?

De voorzitter : Minister-president Peeters heeft het woord.

Minister-president Kris Peeters : Ik heb navraag gedaan naar de cijfers. In het voorjaar van 2009 verschenen niet alleen verschillende persberichten waaruit bleek dat het Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding in de eerste 4 maanden van 2009 al evenveel incidenten had geregistreerd als over heel het jaar 2008. Uit een recente bevraging bij het centrum blijkt evenwel dat die trend zich gelukkig niet heeft doorgezet in de tweede helft van het jaar 2009, noch in het begin van 2010.

De stijging van begin 2009 werd door het centrum in verband gebracht met het conflict in het Midden-Oosten dat eind 2008 opnieuw opflakkerde tussen Israël en de Palestijnen. Die trend heeft zich gelukkig niet doorgezet. Tot daar de cijfers.

Elk incident van criminele aard is er een te veel. Door deze bijkomende cijfers kan men niet zeggen dat er geen probleem is. Dit geldt a fortiori wanneer racistische, in dit geval antisemitische, motieven daaraan ten grondslag liggen. Ook al is het aantal incidenten afgenomen, of niet gestegen, het is in elk geval te veel.

Mocht u daaraan twijfelen, d e Vlaamse Regering hecht veel belang aan het bestrijden van elke vorm van racisme en aan het versterken van het wederzijds respect. Het spreekt voor zich dat dit ook van toepassing is op de problematiek van het antisemitisme en het ontkennen of minimaliseren van de gruwel die de Joodse gemeenschap en andere minderheidsgroepen moesten ondergaan vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het is belangrijk te onderstrepen dat de principes van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens heel belangrijk zijn. Ook in Vlaanderen willen we daarin een voortrekkersrol op ons nemen. Vlaanderen ligt immers geografisch, cultureel, politiek en economisch op een van de belangrijkste kruispunten in Europa. Zowel de historische verwezenlijkingen van onze regio als de kansen voor onze toekomst hebben we te danken aan die centrale ligging, en aan de bijhorende waarden van diversiteit, openheid, tolerantie en pacifisme. De Vlaamse regering probeert deze voortrekkersrol concreet in te vullen.

Mevrouw De Ridder, ik heb hiervan een uitgebreid overzicht, maar ik denk dat het niet nodig is om dat hier uitgebreid toe te lichten, omdat een aantal zaken hier vroeger al aan bod zijn gekomen. Ik denk bijvoorbeeld aan de Kazerne Dossin te Mechelen. Daarin investeren we heel veel: 25 miljoen euro. Dit project wordt verder uitgewerkt. Ik denk ook aan het feit dat er in de schoot van de vzw Joods Museum voor Deportatie en Verzet een Bijzonder Comité voor Herinneringseducatie functioneert, waarin we veel initiatieven nemen voor het onderwijs.

De Vlaamse overheid heeft ook het initiatief genomen om voor te stellen dat België vanaf maart 2012 gedurende één jaar het voorzitterschap zal opnemen van de Task Force for International Cooperation on Holocaust Education, Remembrance and Research. Dat voorstel werd eind juni 2009 aanvaard door de plenaire vergadering in Oslo. Deze internationale denktank heeft de bedoeling acties te stimuleren met betrekking tot de Holocaust op het vlak van educatie, herinnering en onderzoek. Het departement Onderwijs vertegenwoordigt de Vlaamse Gemeenschap in de onderwijswerkgroep van de taskforce. Het ligt in de bedoeling van de Vlaamse overheid om tijdens dat voorzitterschap de vernieuwde Kazerne Dossin met de nodige internationale aandacht te openen, in afspraak met de burgemeester en alle betrokkenen.

Voor de volledigheid wil ik er ook aan herinneren dat we volop bezig zijn met de voorbereiding van de 100-jarige herdenking, in 2014, van de Eerste Wereldoorlog. Daarin zal de herinneringseducatie uitdrukkelijk een plaats krijgen. De Vlaamse Regering heeft daartoe een project opgezet, waarin alle relevante beleidsdomeinen participeren en waarvan de coördinatie is toevertrouwd aan het Departement internationaal Vlaanderen. Mevrouw De Ridder, dit geeft u een idee van de voortrekkersrol die wij spelen en van de initiatieven die we al hebben genomen en nog zullen nemen.

Vlaanderen doet er alles aan om vanuit zijn bevoegdheden een klimaat te creëren dat de voedingsbodem voor haat, racisme en antisemitisme zoveel mogelijk wegneemt. Culturele en etnische diversiteit zijn in onze samenleving een feit. De Vlaamse overheid kiest voor een maatschappijmodel waarin mensen samenleven op grond van gelijkwaardigheid, binnen een gemeenschappelijk kader van normen en waarden en met respect voor ieders eigenheid. Het decreet betreffende gelijke onderwijskansen en het decreet houdende evenredige participatie op de arbeidsmarkt zijn hiervan enkele voorbeelden. Ook vanuit de invalshoeken Cultuur, Jeugd en Sport worden verschillende initiatieven genomen die de interculturaliteit bevorderen.

In het onderwijs besteden ontwikkelingsdoelen en eindtermen vanaf het kleuteronderwijs tot het secundair onderwijs aandacht aan het respect voor diversiteit, de mensenrechten en fundamentele vrijheden en de strijd tegen racisme. Daarnaast werd een inburgeringsbeleid uitgewerkt dat moet bijdragen tot een actieve participatie van iedereen aan de samenleving en moet zorgen voor een voldoende samenhang in die samenleving.

Ik verwijs ook naar het regeerakkoord en de beleidsnota’s die zijn besproken. Ook daar zal een masterplan worden opgesteld voor de evenredige participatie van alle doelgroepen aan alle domeinen van het maatschappelijk leven. Er zal werk worden gemaakt van een non-tolerantiebeleid op het vlak van discriminatie. Het inburgeringsbeleid wordt nog versterkt. In alle relevante beleidsdomeinen worden initiatieven genomen en verenigingen gesubsidieerd die diversiteit en integratie bevorderen. Deze maatregelen zullen er jammer genoeg niet voor zorgen dat het geweld volledig verdwijnt. Samen vormen deze maatregelen wel een totaalpakket dat ervoor zorgt dat de Vlaamse overheid binnen de grenzen van haar bevoegd­heden een bijdrage levert aan de integratie van alle bevolkingsgroepen in het multiculturele Vlaanderen, gebaseerd op wederzijds respect en wederzijdse erkenning.

Ik ga ervan uit dat de plotse opstoot die we in 2009 hebben gekend, zich niet meer zal voordoen, maar dat hangt niet alleen van ons af. De Vlaamse Regering doet er alles aan om dat racisme en in het bijzonder het antisemitisme, met de middelen en instrumenten die we hebben, te bestrijden.

De voorzitter : Mevrouw De Ridder heeft het woord.

Mevrouw Annick De Ridder : Minister-president, ik dank u voor uw antwoord. Van de piek die te maken heeft met de politieke situatie in het Midden-Oosten, zegt u terecht dat het geen excuus mag zijn voor elk incident, dat er een te veel is. Het stelt me gerust dat u hier expliciet benadrukt dat het voor de Vlaamse Regering enorm belangrijk is om racisme en zeker ook antisemitisme tegen te gaan, en dat u er alles aan doet om dat tegen te werken. Het stelt mij ook gerust dat u aandacht hebt voor de belangrijke herdenking in mei, die trouwens ook zal worden bijgewoond door de leden van de commissie Binnenlandse Zaken.

Kan het overzicht via de commissiesecretaris ook worden bezorgd aan de commissieleden? U bent daar nogal vlot over gegaan, minister-president, het zou voor de leden interessant zijn om dat volledige overzicht te kunnen krijgen.

De voorzitter : Daar wordt voor gezorgd.

Het incident is gesloten.